Vườn ươm doanh nghiệp

Startup – Khởi nghiệp được đề cập ở đây chỉ bàn đến việc mở doanh nghiệp với ý tưởng mới, sáng tạo hoặc có cách thức tiếp cận, giải quyết vấn đề khác biệt đồng thời có khả năng đột phá cao.

Các Startup hiện nay thường thấy trong lĩnh vực công nghệ, năng lượng mới hoặc công nghệ sinh học.

Một startup thường trải qua các giai đoạn phát triển sau:

  • Có ý tưởng, tìm đồng sáng lập, xây dựng sản phẩm mẫu, tự ứng tiền hoặc kêu gọi vốn từ gia đình bạn bè.
  • Seed funding – Đầu tư ươm mầm: Thường được các nhà đầu tư Angel Inverstor rót vốn để phát triển ý tưởng, thông thường khoảng vài chục ngàn đô. Các Angel Investor thường là những người kinh doanh thành đạt, có lượng vốn khá (vài triệu $) và mong muốn tái đầu tư vào các ý tưởng nhằm mở rộng lĩnh vực kinh doanh của mình. Tại Việt Nam, thông thường Angel Investor chính là Mentor – người hướng dẫn, truyền đạt kinh nghiệm, chắp nối quan hệ cho các Founder. Angel Investor còn là người lo việc gọi vốn cho các vòng tiếp theo để phát triển công ty.
  • Series A (Venture Capital Funding): Vòng gọi vốn đầu tiên này nhằm đẩy mạnh hoạt động thương mại hóa sản phẩm để đưa ra thị trường. Thông thường số tiền từ vài trăm ngàn đến vài triệu $ và thường đến từ các quỹ đầu tư mạo hiểm.
  • Series B (Growth Stage Funding): Vòng tiếp theo thường có số tiền 5-10 triệu $ và đến từ các quỹ lớn hoặc tập đoàn. Tiền của vòng đầu tư này chủ yếu sử dụng để mở rộng nhanh chóng thị trường.
  • Series C: Vòng này thường có giá trị từ 10 triệu $ trở lên. Lúc này tỷ lệ rủi ro đã giảm nên có thể có nhiều nhà đầu tư tham gia nhưng tỷ lệ nắm giữ cổ phần của vòng đầu tư này không được lớn như các vòng trước

how-startup-funding-works-vietnamese[1]

(Tham khảo chi tiết các giai đoạn đầu tư tại đây)

Doanh nghiệp ở giai đoạn seed funding thường chỉ tập trung phát triển sản phẩm và marketing 1 phần, ngoài ra không chú trọng vào các khâu khác như quản trị nhân sự, tài chính,… Đối với 1 startup, kế hoạch kinh doanh thường rất khác xa với quá trình phát triển thực tế. Startup thành công thường trải qua rất nhiều thất bại và liên tục cải thiện sản phẩm/dịch vụ/cách tiếp cận của mình. Thông thường các startup hay áp dụng phương pháp Lean Startup – Khởi nghiệp tinh gọn, phương pháp này dẹp bỏ tất cả những quy trình rườm rà không quan trọng cho quá trình phát triển, tập trung vào việc làm ra sản phẩm nhanh và tiếp nhận ý kiến phản hồi từ khách hàng. Sang đến Series A,B,C với sự tham gia đầu tư lớn hơn từ các quỹ, doanh nghiệp mới được yêu cầu minh bạch và quản trị một cách quy củ.

Các nhà đầu tư Angel Investor hoặc tại Series A thường đánh giá ý tưởng, con người, phương pháp thực hiện, độ lớn của thị trường. Họ không trông chờ vào lợi nhuận thu được mà trông đợi vào tốc độ phát triển thị trường từ đó bán lại cổ phần với mức giá cao gấp nhiều lần khoản đầu tư. Chính vì vậy thông thường các doanh nghiệp sẽ tiêu phần lớn số tiền đầu tư và toàn bộ doanh thu của mình vào việc nhanh chóng mở rộng, chiếm lĩnh thị trường.

Khi đầu tư vào 1 công ty, nhà đầu tư ràng buộc các Founder rất chặt chẽ bằng hàng loạt các điều khoản phức tạp trong Hợp đồng về cam kết tăng trưởng, quyền phủ quyết,… Ví du sau 6 tháng ko đạt được cam kết, số tiền giải ngân tiếp theo sẽ tương đương với số cổ phần cao hơn; thậm chí phế truất vai trò của Founder nếu cần thiết.

Cá biệt có những Founder cực kỳ mạnh mẽ như của Google, Apple, Facebook,… các nhà đầu tư tin tưởng rót vốn và trao toàn quyền quyết định cho CEO, trong những trường hợp như vậy, các quỹ/ngân hàng phải xếp hàng để được đầu tư vào doanh nghiệp này. Có thể kể tên những CEO/Founder nổi tiếng như Steve Jobs/Apple;Larry Page + Sergey Brin/Google; Mark Zuckerberg/Facebook; Jeff Bezos/Amazon; Travis Kalanic/Uber; Elon Musk/Paypal+SpaceX+Tesla Motor;

Những Founder/CEO của các Startup tạm thành công hoặc đang có đà phát triển mạnh thường là những người Xuất sắc trong lĩnh vực của họ, có nghị lực và ý chí mãnh liệt. Họ có thể không có đầy đủ các kỹ năng của 1 CEO như tài chính, quản trị nhân lực,… nhưng trong quá trình phát triển doanh nghiệp, họ đã học hỏi rất nhanh và biết sử dụng những yếu tố xung quanh nhằm mang lại thành công như: tiền, kinh nghiệm của nhà đầu tư, các nhân lực xuất sắc khác để bù đắp. Ví dụ: Mark Zuckerberg là người hiểu rõ điểm yếu của mình và sử dụng rất nhiều Managers để bù đắp lại điểm yếu đó.

Những cá nhân Xuất sắc, Ý chí và Nghị lực phi thường cộng thêm áp lực tăng trưởng cực lớn từ các nhà đầu tư đã thúc đẩy và hình thành doanh nghiệp Startup có tốc độ tăng trưởng thần kỳ. Tuy nhiên từ hàng hàng nghìn, trăm nghìn doanh nghiệp mới có 1 vài doanh nghiệp đạt được thành công như vậy. Chính vì vậy các hoạt động đầu tư trong lĩnh vực này luôn là được đánh giá là đầu tư rủi ro.

Quốc gia khởi nghiệp:

Israel thường hay được gọi với cái tên quốc gia khởi nghiệp vì mới được thành lập từ năm 1948 từ một nhóm những người Do Thái tâm huyết khắp thế giới với các tiềm lực về tài chính, quân sự, chính trị,… Sau đó là cả một cuộc di dân vĩ đại đưa người Do Thái khắp thế giới về với đủ mọi tầng lớp xã hội: trộm cướp, thất học, ngôn ngữ,.. Đất nước Israel xung quanh hoàn toàn là kẻ thù, luôn trong tình trạng chiến tranh, phần lớn diện tích là sa mạc. Nhưng từ thực tế đó họ vươn lên dẫn đầu về công nghệ vì công nghệ là thứ duy nhất họ có thể xuất khẩu dễ dàng ra khắp thế giới. (Tham khảo thêm thông tin Israel – Quốc gia khởi nghiệp)

Các phần tiếp theo

Khởi nghiệp (startup) tại Việt Nam – Phần 2 Trào lưu tại Việt Nam

Khởi nghiệp (startup) tại Việt Nam – Phần 3 Startup Việt cần gì từ CQNN?